المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)
23
كنز العرفان في فقه القرآن (فارسى)
سخن پيرامون كلمه « الى » مثل آنچيزى است كه در سابق « إِلَى الْمَرافِقِ » بيان گرديد احتمال دارد « الى » به معناى مع باشد « با كعبين » و احتمال دارد به معناى نهايت و انتهاء باشد يعنى : « تا كعبين » احتمال دوم قوى به نظر مىرسد يعنى الى الكعبين انتهاى مسح را بيان مىكند « تا هردو كعب - برآمدگى پشت پا و يا مفصل » بنابراين در آيه دليلى وجود ندارد كه شروع مسح از كجا باشد ؟ متفرّعات مسح سر در مسح پا نيز مطرح است . بنابراين مسح پا و لو به اندازهء يك انگشت باشد كافى است ولى آيا مسح پا از مفصل به سوى سرانگشتان باشد يا كج و غير مستقيم باشد ، مجزى و كافى خواهد بود . در اينجا مشخص نيست . آرى تنها چيزى كه در آيه بيان شده است جاى مسح است و آن پشت پا مىباشد چه آنكه « إِلَى الْكَعْبَيْنِ » ظهور دارد در اينكه محلّ مسح پشت پا مىباشد . گواه و شاهد از لغت و عرف شرع بر اينكه منظور از كعبان همان محلّ تلاقى ساق و پا باشد و يا مراد از دو تا برآمدگى پشت پا باشد ، نداريم و گفته شده است اگر مراد از كعبين محلّ تلاقى و به هم رسيدن ، ساق و پا مىبود . بايد جاى « إِلَى الْكَعْبَيْنِ » الى « الكعاب » به جاى تثنيه ، جمع مىفرمود چه آنكه هر پاى داراى دو تا كعب ( محلّ تلاقى ) مىباشد و صيغهء جمع ، مناسب است نه تثنيه . در جواب گفته شده است اوّلا به اينكه مقصود از كعبين در آيه دو تا كعبى است كه در يك پا ، موجود مىباشد و ثانيا به اينكه ابو عبيده فرموده است كعب چيزى است كه در بيخ پا ، واقع است و ساق به آن منتهى مىشود . فائده : اگر نظرّيات آقاى فرّاء و بعضى از نحويّين و فقهاء را مبنى بر اينكه كلمه واو عطف ، إفاده ترتيب ( پشت سر هم ) را مىنمايد ، بپذيريم دلالت آيه بر ترتيب آشكار مىباشد ( اول شستن صورت ، دوم شستن دستها سپس مسح سر چهارم مسح پاها ) و اما اگر بگوييم واو عاطفه دلالت بر ترتيب را ندارد چنانچه بين علماء مشهور است و همين قول هم حق است ) پس بايد بگوييم : اول شستن صورت واجب است به خاطر آنكه در آيه « فَاغْسِلُوا » شستن صورت بعد از كلمه ( فاء ) واقع شده است . و كلمه فاء تعقيب ( پشت سر هم قرار گرفتن ) را مىرساند و هر كسى كه قائل به اين قول شده باشد در مورد وضو بايد وجوب ترتيب بين شستن صورت و دستها و مسح را قبول نمايد و ديگر به دليل اينكه در مورد فاء ، دو وجه ، ترتيب و عدم ترتيب ، محتمل است .